Ai mới thật sự là người căn bản sản xuất ra máy bay?

0
423

Người căn bản sáng chế ra máy bay là huynh đệ nhà Wright (1900) – đó là hiểu biết phổ biến rộng rãi nhất hiện giờ.

Tuy nhiên có thực là chừng đó không? Tại lễ khai mạc Olympic Rio 2016, người căn bản lái máy bay lại không phải là huynh đệ nhà Wright đâu, mà là một người tên Alberto Santos-Dumont. Liệu có lầm lẫn gì ở đây chăng?

Trên hiện thực, những cái “căn bản” trong history không phải lúc nào cũng được quy định minh bạch. Muốn biết được người căn bản sáng chế ra máy bay, ta cần phải xét đến tất cả những góc độ như: máy bay có chạy bằng thanh điển hay không, có điều khiển được hay không, nó phải bay được bao xa, bao lâu hoặc lên tới được độ cao bấy nhiêu…

Và dưới đây là list những “ứng cử viên” vượt trội nhất cho chỗ đứng “nhà sáng kiến máy bay căn bản” cũng như cận cảnh những idea của họ.

1. Kiến trúc sư, họa sĩ… Leonardo da Vinci

Thông qua hàng trăm ghi chép của thiên tài toàn năng người Ý này, ta có chi phí trị thấy rõ ước muốn được chao liệng trên bầu trời của ông. Vào năm 1485, ông đã phác họa bản cấu trúc một chiếc máy bay dựa theo cấu trúc của chim và dơi.

Một trang phác thảo máy bay của Leonardo da Vinci (1452-1519)

Một trang phác thảo máy bay của Leonardo da Vinci (1452-1519)

Chiếc máy này gồm có đôi cánh rất to gắn với một khung gỗ. Người lái sẽ phải nằm sấp xuống phía ẩn sâu và điều khiển đôi cánh cử động lên xuống bằng một tay quay gắn với đa dạng que và ròng rọc.

Tuy nhiên, chưa có ghi chép nào chứng thực là ông đã dựng được chiếc máy bay này. Hơn nữa theo những chuyên viên hiện giờ thì vì không có động cơ, chiếc máy bay khó có chi phí trị nào cất cánh. Và nếu Leonardo thử bay xuống từ trên cao, rất có chi phí trị ông sẽ không còn lành lặn.

Cấu tạo của máy bay do thiên tài Leonardo da Vinci nghĩ ra

Cấu tạo của máy bay do thiên tài Leonardo da Vinci nghĩ ra

2. Kỹ sư người Pháp – Clément Ader

Sau 4 năm lên idea và tìm hiểu tư liệu, vào năm 1886, kỹ sư người Pháp – Clément Ader (1841 – 1925) đã cấu trúc chiếc máy bay có hình thù nửa dơi, nửa máy hơi nước mang tên Éole.

Khi được sử dụng thử vào năm 1890, nó đã bay lên được một số mét nhờ động cơ hơi nước cân nặng thấp.

Máy bay Éo le của Clément Ader

Máy bay “Éo le” của Clément Ader

Sau đó, Ader mở đầu sáng chế một chiếc máy bay mới mang tên Avion II. Dù Ader nói rằng ông đã bay thử nó vào năm 1892, tuy nhiên rốt cục không ai tin ông cả, và cũng không có bằng chứng cho thấy điều này. Thậm chí, đa số mọi người cho rằng dự án này đã bị bỏ giữa chừng.

3. Nhà thiên văn họcSamuel Langley

Vào năm 1891, nhà thiên văn học người Mỹ – Samuel Langley (1834 – 1906) mở đầu nắm tay vào cấu trúc mô hình máy bay sử dụng bằng động cơ hơi nước và xăng.

Đến năm 1896, ông chấp dứt và đặt tên cho chiếc máy bay không người lái này là Aerodrome số 5. Sử dụng hệ thống hơi nước một xi-lanh, nó đã bay được 1 km phía trên dòng sông Potomac bước này hạ cánh xuống nước.

Máy bay Aerodrome Number 5 của Samuel Langley

Máy bay Aerodrome Number 5 của Samuel Langley

6 tháng sau, huynh đệ của nó, Aerodrome số 6 thì bay được đến 1,5 km.

Và người huynh đệ của nó - Aerodrome Number 6

Và người huynh đệ của nó – Aerodrome Number 6

Lại nói về Clément Ader. Học hỏi từ Langley, Ader đã cho ra đời chiếc máy bay đời thứ 3 của ông, có cái tên Avion III. Được lên idea từ năm 1982, nó có dáng dấp to, đẹp và ra dáng loài dơi hơn Éole. Mặc dù vậy vào năm 1897, dù chưa cất cánh, nó đã gặp biến cố và gặp sự cố nặng; từ đó Ader không còn tha thiết với việc sáng chế máy bay nữa.

Và thế là Langley trở thành người đứng đầu lãnh vực hàng không những châu lục. Nhờ những mối mối quan hệ chính trị của bản thân, ông được Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ và Viện Smithsonian trao tặng 70.000 đôla (hơn 1,5 tỷ đồng theo tỉ chi phí hiện giờ) để không ngừng tìm hiểu và sáng chế máy bay.

Với số tiền đó, năm 1898, Langley nắm tay vào sáng chế một chiếc máy bay mới mang tên 50-hp Aerodrome A. Sau hai lần chạy thử, một phần của nó đã bị kẹt vào máy phóng và chìm không ngừng xuống sông. Tóm lại là không thành công!

Chiếc máy bay 50-hp Aerodrome A của Samuel Langley

Chiếc máy bay 50-hp Aerodrome A của Samuel Langley

4. Nhà sáng kiến người Đức – Karl Jatho

Cũng vào năm 1897, một nhà sáng kiến người Đức tên Karl Jatho (1873 – 1933) đã dựng cho nên một chiếc máy bay ba lớp, nhìn vào tương đương như người lái bị mấy lớp đĩa kẹp vậy. Dù không có hệ thống điều khiển, nó đã bay được lên khoảng 1m và chuyển đi được 18m.

Vào năm 1903, chiếc máy bay mới chỉ có hai lớp của ông đạt được độ cao 3m và đi được 60m tuy nhiên vẫn chưa có hệ thống điều khiển. Jatho xác nhận rằng, máy bay của ông chỉ dễ dàng là quá yếu cho nên chẳng thể bay cao và nhanh hơn được.

Chiếc máy bay của Karl Jatho

Chiếc máy bay của Karl Jatho

5. Anh em nhà Wright

Sẽ thật sai sót nếu không nhắc đến huynh đệ nhà Wright trong list này. Từ năm 1899 đến năm 1902, hai huynh đệ Orville và Wilbur Wright hì hục cấu trúc, bay thử và trọn vẹn những biến thể tàu lượn của bản thân ở North Carolina. Sang năm 1903, họ chạy thử chiếc máy bay mang tên Flyer cải biến từ tàu lượn bằng đường trượt.

Wilbur đã điều khiển Flyer bay lên cao tận 34 m. Mặc dù vậy khi hạ cánh, bánh lái đối diện của nó lại bị gặp sự cố nặng.

Chiếc máy bay Flyer của huynh đệ nhà Wright

Chiếc máy bay Flyer của huynh đệ nhà Wright

3 ngày sau, sau khi sửa lại bánh lái, họ đặt đường ray trượt trên nền đất phẳng và bay 4 lượt. Orville và Wilbur thay phiên nhau điều khiển. Lượt bay sau lại có thời lượng dài hơn lượt bay trước và không gặp bất kỳ biến cố nào cả. Lượt sau cùng đạt được độ cao 3m và chuyển đi được đến 260m.

Xui xẻo thay, trên đường về kho đựng, Flyer bị gió thổi lộn vòng và gặp sự cố nặng. Hai huynh đệ nhà Wright không sửa Flyer mà làm một máy bay khác, mang tên Flyer II.

Máy bay Flyer II

Máy bay Flyer II

Flyer II được công khai với truyền thông vào năm 1904. Lần này, họ thi hành những chuyến bay thử tại trường bay Huffman Prairie ở Dayton. Vì gió ở đây khá nhẹ, họ đã dựng cho nên một máy phóng. Flyer II đã đạt thành tích cao nhất khi bay vòng quanh được tận 5 phút.

Năm 1905, Flyer III official cất cánh. Wilbur đã lái nó qua 40 km trong vòng 38 phút trước lúc hạ cánh vì cạn nhiên liệu. Nghĩa là phi công muốn ngưng lúc nào cũng được.

Và máy bay Flyer III

Và máy bay Flyer III

Một tuần bước này, Liên đoàn Thể thao hàng không Thế giới (FAI) được thành lập ở Paris. Họ treo thưởng cho những hạng mục, như bay được trên 25 m hay đến 100 m chẳng hạn. Tuy nhiên không rõ vì cái cớ gì, máy bay huynh đệ nhà Wright lại không đủ tiêu chí nhận thưởng.

5. Phi công Alberto Santos-Dumont

Phi công người Brazil này chính là đối tượng đã được vinh danh tại Olympic Rio 2016. Lúc bấy giờ, sau khi đã sáng chế thắng lợi khí cầu có động cơ, ông chuyển sang sáng chế máy bay vào cuối năm 1905 với đích ngắm là giải thưởng của FAI.

Chiếc máy bay 14-bis của Alberto Santos-Dumont (1873 - 1932)

Chiếc máy bay 14-bis của Alberto Santos-Dumont (1873 – 1932)

Năm 1906, ông cho chạy thử chiếc máy bay 14-bis của bản thân. Nó chuyển đi được khoảng 7m trong vòng tay tán thưởng của mọi người xung quanh. Hơn một tháng bước này, nó bay được 60m và nhận được giải thưởng căn bản của FAI.

Nhờ được gắn thêm cánh phụ để dễ giữ thăng bằng hơn, 14-bis bước này đã bay được tận 220m.

Nhiều người đã chỉ ra sai sót trong những tiêu chí nhận giải của 14-bis và cho rằng FAI đã thiên vị Santos-Dumont vì lúc này ông đang sống ở Pháp.

Giờ chắc bạn đã đoán ra được cái cớ tại sao Alberto Santos-Dumont lại được tưởng niệm ở lễ khai mạc Olympic rồi nhỉ? Dù 14-bis chào đời và bay sau Flyer của huynh đệ nhà Wright đến 3 năm, lại có thời lượng bay ngắn hơn và khó điều khiển hơn, tuy nhiên nó lại được cho là có chuyến bay thắng lợi căn bản trên những châu lục vì được công nhận bởi FAI.

Vậy rốt cuộc ai là người căn bản sáng chế máy bay? Câu giải đáp là ở bạn thôi. Dù sao thì bác học và history không phải lúc nào cũng là yếu tố định đoạt mọi hư hỏng.

Nguồn: Skeptoid, Livescience

Chúng ta có bấy nhiêu giây để thoát khỏi một chiếc máy bay bị va chạm?

Theo Gia Bảo

Trí Thức Trẻ